SINH NĂNG LƯỢNG - DƯỠNG TƯƠNG LAI

Nguy cơ bùng nổ cuộc chiến thương mại về năng lượng mặt trời (17/03/2011)

Năng lượng mặt trời (NLMT) là một trong những lựa chọn của các quốc gia để thay thế nguồn nhiên liệu truyền thống. Nhiều nước châu Âu và Mỹ đã triển khai các dự án phát triển ngành năng lượng sạch này nhưng chi phí sản xuất lớn và giá thành quá cao. Trong khi đó, những năm gần đây, Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra nhiều chính sách trợ giá, ưu đãi các nhà máy sản xuất thiết bị NLMT để xuất khẩu.

Do giá thành của NLMT gấp tám lần so với nhiệt điện cho nên các công ty NLMT trên thế giới phải trông chờ trợ cấp để xây dựng nhà máy cũng như tiêu thụ sản phẩm. Trong mười năm gần đây, ngành công nghiệp năng lượng sạch mới thật sự khởi sắc khi chính phủ các nước đưa ra nhiều chính sách ưu đãi trong phát triển hệ thống năng lượng xanh nhằm cắt giảm lượng khí thải các-bon đi-ô-xít và hạn chế phụ thuộc nguồn nhiên liệu hóa thạch. CHLB Đức là quốc gia đi đầu trong ngành công nghiệp sản xuất các tấm pin NLMT. Năm 2010, nền kinh tế lớn nhất châu Âu đã tiêu thụ hơn một nửa tổng số các tấm pin NLMT sản xuất trên toàn thế giới. Tuy nhiên, nguồn năng lượng sạch này chỉ chiếm 2% tổng lượng điện năng của CHLB Đức. Do vậy, quốc gia này đã dành nhiều khoản hỗ trợ 'hào phóng', ước tính khoảng 7,3 tỷ USD để phát triển ngành công nghiệp NLMT và gặt hái nhiều thành công. Đến năm 2010 Béc-lin bắt đầu giảm dần các khoản thanh toán cho các dự án NLMT. Chính phủ Đức không tài trợ trực tiếp các nhà sản xuất tấm pin NLMT. Việc trợ giá cho các nhà máy phát điện lẫn người sử dụng sẽ mang lại hiệu quả cao hơn, khiến giá thành điện NLMT giảm 27% so đầu năm 2010, tương đương 28,74 ơ-rô/kWh. Mỹ cũng áp dụng những chính sách tương tự để trợ giá cho các công ty sản xuất NLMT. Trong năm 2010, Mỹ gia hạn thêm một năm Chương trình trợ cấp 30% chi phí phát triển xây dựng các nhà máy điện NLMT.

Nhận thấy phương Tây là thị trường tiềm năng trong tiêu thụ NLMT, Trung Quốc đã triển khai nhiều chính sách bảo trợ nhằm đẩy mạnh sản xuất thiết bị để xuất khẩu với giá cạnh tranh. Nhờ sự 'bao cấp' của Nhà nước, ngành công nghiệp NLMT Trung Quốc nhanh chóng khởi sắc và thể hiện sức cạnh tranh mạnh mẽ trong việc chiếm lĩnh thị trường quốc tế. Hiện nay, Bắc Kinh đang sở hữu hơn hai phần ba các tấm pin NLMT toàn thế giới. Từ năm 2002 đến 2009, khối lượng xuất khẩu pin NLMT của Trung Quốc sang thị trường châu Âu đã tăng tám lần. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, điểm khác biệt lớn nhất so với các nước phương Tây là Trung Quốc chỉ hỗ trợ cho các công ty NLMT của mình, sau đó các công ty này xuất khẩu pin mặt trời đi khắp thế giới và tiếp tục hưởng trợ cấp từ những quốc gia khác. Các công ty phương Tây cho rằng, chính sách bảo trợ của Bắc Kinh không khuyến khích việc sử dụng NLMT trong nước, mà chỉ hỗ trợ các nhà sản xuất trong việc xuất khẩu các thiết bị và tiếp tục thu lợi nhuận từ các quốc gia có trợ cấp cho người tiêu dùng. Khác với CHLB Đức, Trung Quốc không áp dụng các chính sách thuế ưu đãi để tăng nhu cầu sử dụng NLMT. Mặc dù Bắc Kinh luôn đứng đầu về sản xuất các tấm pin và bảng điều khiển NLMT, đồng thời các nhà máy đã phát điện nhiều hơn, nhưng theo các nhà phân tích, trong năm 2010 Trung Quốc chỉ lắp đặt các thiết bị sản xuất khoảng 500MW NLMT trong nước. Trong khi các công ty phương Tây đang loay hoay tìm hướng phát triển thì Trung Quốc lại gặt hái nhiều thành công. Conegy (CHLB Đức) từng là công ty sản xuất NLMT lớn nhất châu Âu đã được cứu thoát khỏi nguy cơ phá sản khi đối mặt các khoản nợ chồng chất. Tại Mỹ, nhiều công ty NLMT nhỏ đã vỡ nợ. Công ty NLMT Evergreen cũng bị liệt vào danh sách phá sản, buộc phải đóng cửa nhà máy ở Ma-xa-chu-xét và tập trung sản xuất ở một nhà máy nhỏ nằm tại Vũ Hán (Trung Quốc). Ngược lại, Công ty NLMT Trung Quốc Suntech lại đang phát triển mạnh. Thành lập năm 2001 tại Vô Tích, phía đông nam tỉnh Giang Tô, hiện Suntech là công ty NLMT lớn nhất thế giới. Bắt đầu từ nguồn vốn sáu triệu USD do chính phủ tài trợ, đến nay Suntech đạt doanh số hơn 1,5 tỷ USD/năm. Năm 2002, công ty này đã sản xuất 10MW pin NLMT, ước tính sẽ xuất khẩu khoảng 2.200 MW trong năm nay.

Mỹ đã cáo buộc chính sách bảo hộ ngành NLMT của Trung Quốc vi phạm các quy định của WTO về trợ cấp hàng hóa tại thị trường nội địa. Chính quyền Ô-ba-ma đã thảo luận để tìm cách ứng phó chính sách công nghiệp của Bắc Kinh. Theo đại diện thương mại Mỹ C.Hin, nếu Mỹ khiếu nại Trung Quốc sai phạm trong việc bảo trợ các công ty NLMT của mình, Oa-sinh-tơn có thể đưa ra bằng chứng về thiệt hại mà Trung Quốc đã gây ra đối với ngành NLMT. Tuy nhiên, cáo buộc này có thể gây ra một cuộc chiến thương mại mà Bắc Kinh cho rằng, có khả năng ảnh hưởng tiêu cực tới ngành công nghiệp đối phó vấn đề biến đổi khí hậu.

(Theo Nhân Dân)