SINH NĂNG LƯỢNG - DƯỠNG TƯƠNG LAI

Công trình xanh: Giải pháp vàng để phát triển bền vững (29/05/2013)

Xây dựng công trình xanh nhằm giảm thiểu chất thải, sử dụng hiệu quả nguyên vật liệu, tiết kiệm năng lượng (TKNL) là giải pháp đúng đắn nhằm hạn chế phát thải nhà kính, bảo vệ môi trường.
 
 
 


 
Nếu được chú trọng tất cả các giải pháp thiết kế hiệu quả năng lượng, Việt Nam sẽ tiết kiệm được một khoản chi phí năng lượng rất lớn. Ảnh minh họa

Đó là chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng tại hội thảo về công trình xanh do Bộ Xây dựng tổ chức mới đây tại Hà Nội.

Táo bạo + sáng tạo: yếu tố quyết định

Một điều dễ nhận thấy qua hàng loạt công trình đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng, yếu tố quyết định việc xây dựng công trình xanh không phụ thuộc vào quy mô diện tích hay vị trí địa hình mà quan trọng là sự táo bạo trong đầu tư và sáng tạo qua các giải pháp thiết kế thông minh, TKNL và thân thiện với môi trường. Hiện nay, các tòa nhà tại Việt Nam (nhất là những tòa nhà mới) đang ngày càng hướng đến yếu tố “xanh”, phù hợp với khí hậu Việt Nam, hạn chế phát thải nhà kính, bảo vệ tài nguyên, góp phần ứng phó tích cực với biến đổi khí hậu …. Cụ thể là sử dụng vật liệu xây dựng xanh như gạch không nung, kính TKNL, tường cách nhiệt, tận dụng tối đa ánh sáng, hệ thống thông gió tự nhiên và mảng không gian xanh cho các công trình. Bên cạnh đó, hệ thống điện mặt trời, máy nước nóng năng lượng mặt trời, hệ thống quản lý năng lượng cho tòa nhà (BEMS) và nhiều giải pháp công nghệ khác cho các hệ thống bơm, nhiệt, lạnh, điều hòa không khí, chiếu sáng… cũng đang được các chủ tòa nhà áp dụng và đầu tư cho mục tiêu  giảm chi phí năng lượng.

Theo các chuyên gia, với tốc độ tăng trưởng từ 6-7 %/năm cho tổng diện tích sàn của các tòa nhà thương mại và nhà ở cao tầng. Nếu được chú trọng tất cả các giải pháp thiết kế hiệu quả năng lượng, Việt Nam sẽ tiết kiệm được một khoản chi phí năng lượng rất lớn.

PGS-TS Phạm Đức Nguyên, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Môi trường xây dựng Việt Nam cho biết, dù tiêu chí gì thì văn hóa kiến trúc Việt Nam thế kỷ XXI nhất thiết phải đảm bảo 4 nội dung: Tham gia ngăn chặn sự hủy hoại hệ sinh thái và môi trường toàn cầu; Mang phong cách nhiệt đới; Vừa tiếp cận giá trị kiến trúc truyền thống, vừa sáng tạo thêm những giá trị mới phù hợp với cuộc sống văn minh; Áp dụng công nghệ hiện đại để bảo vệ tối đa môi trường sống.

Lợi ích kép

Tại hội thảo, ông Yannick Millet, Giám đốc điều hành Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam đã phân tích: Nếu các kiến trúc sư thiết kế có ý thức cao trong việc tận dụng tối đa sự thông thoáng và chiếu sáng tự nhiên, làm mát khí hậu bằng gió kết hợp với hơi nước, xử lý chắn nắng hiệu quả… thì khi đưa vào sử dụng, các CTX tiết kiệm được trung bình 30% năng lượng, 35% phát thải cacbon, 30-50% nước và 50-90% chi phí cho rác thải. Điều này sẽ giúp các nhà đầu tư tiết kiệm một khoản lớn trong tổng chi phí đầu tư.

Đặc biệt, thương hiệu “Tòa nhà xanh” sẽ tạo lợi thế cạnh tranh cho nhà đầu tư trong việc quảng bá các tiêu chí tiết kiệm năng lượng (TKNL), không gian mát lành, tạo môi trường sống thân thiện, ảnh hưởng tốt hơn tới sự phát triển của cộng đồng xung quanh. Ngoài ra, CTX còn giúp Chính phủ giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên (nguyên vật liệu, nước), giảm mức tiêu thụ năng lượng, xử lý chất thải và ô nhiễm...

Cần tầm nhìn dài hạn

Mặc dù có nhiều lợi ích như vậy nhưng việc ứng dụng CTX ở Việt Nam vẫn còn rất ít. Rào cản chủ yếu trong việc phát triển CTX ở Việt Nam là do năng lực, kiến thức về CTX của cán bộ quản lý các cấp, các ngành và đội ngũ kiến trúc sư, kỹ sư xây dựng còn thiếu; các nhà đầu tư bị hạn chế về vốn và công nghệ, thông tin. Đặc biệt, chủ đầu tư có ảnh hưởng quan trọng nhất, vì họ là người quyết định đầu tư. Có tầm nhìn dài hạn, nhà đầu tư mới thấy rõ lợi ích về hiệu quả đầu tư tài chính mà CTX mang tới. Tuy nhiên, vì mục tiêu thu hồi vốn nhanh nên các nhà đầu tư ít quan tâm đến trách nhiệm xã hội với môi trường. Phần lớn các chung cư cao tầng thiết kế theo kiểu tận dụng tối đa diện tích sàn nên rất khó TKNL. Việc thiếu hành lang pháp lý trong lĩnh vực xây dựng, giá điện chưa theo kịp thị trường khiến người dân chưa thật mặn mà trong việc tìm đến các CTX. Hơn nữa, CTX thường đòi hỏi khoản đầu tư ban đầu lớn khiến người dân còn ngần ngại. Ví dụ: công trình Green House thuộc Khu đô thị Việt Hưng đã được chủ đầu tư là Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) rất tâm huyết lồng ghép yếu tố xanh trong thiết kế, xây dựng và sử dụng thiết bị TKNL trong tòa nhà. Tuy nhiên, khi suất đầu tư tại công trình tăng lên thì khách hàng lại khiếu nại. Chính vì thế, kiến trúc xanh cần sự vào cuộc tầm chiến lược của Nhà nước và cả sự ủng hộ của người dân trong việc từng bước loại bỏ các rào cản. Bên cạnh những chính sách ưu đãi, vận động, khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện chương trình TKNL. Các công trình được xếp hạng cao về kiến trúc xanh nên được ưu đãi hơn về quy trình xin phép đầu tư cũng như giảm thuế vì có đóng góp làm sạch môi trường. Về lâu dài cần có chế tài, cộng với các quy chuẩn bắt buộc áp dụng cho CTX. Hướng dẫn kỹ thuật thiết kế và vận hành hệ thống điều hòa không khí trung tâm để TKNL trong nhà cao tầng; thiết kế, thi công lắp đặt và bảo trì hệ thống thiết bị sử dụng năng lượng mặt trời trong nhà cao tầng; sử dụng vật liệu mái và tường ngoài nhà cao tầng nhằm TKNL…

Được biết, bên cạnh Hệ thống đánh giá công trình xanh LOTUS, Bộ Xây dựng đang soạn thảo Chiến lược phát triển CTX đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và xây dựng tiêu chí đánh giá CTX, công trình sử dụng năng luợng tiết kiệm và hiệu quả. Chương trình mục tiêu quốc gia “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” giai đoạn 2012-2015 cũng quy định, từ năm 2012 trở đi các tòa nhà xây dựng mới và cải tạo bắt buộc phải theo Quy chuẩn xây dựng Việt Nam về “Các tòa nhà sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”.  Hy vọng đây là những cơ hội thúc đẩy sự ra đời ngày càng nhiều các CTX.
 
Ông Trần Bình Trọng, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Tư vấn xây dựng Việt Nam: Nhà nước cần có chính sách khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư vào CTX, giảm thuế cho công trình đạt tiêu chuẩn cao về TKNL, không cấp phép cho công trình quá tốn năng lượng. Thưởng, tăng thiết kế phí cho các thiết kế được thẩm định đạt chuẩn cao về TKNL. Đưa CTX vào giáo trình giảng dạy trong các trường đại học.