SINH NĂNG LƯỢNG - DƯỠNG TƯƠNG LAI

Giải “bài toán” vốn cho các dự án năng lượng tái tạo (10/06/2013)






 Cuối tháng 5/2013, những dòng điện sạch đầu tiên của Nhà máy điện gió Bạc Liêu đã được hòa lưới điện quốc gia. Đây cũng là dự án điện từ nguồn năng lượng tái tạo (NLTT) duy nhất tiếp cận được với các nguồn vốn vay từ các tổ chức nước ngoài để đầu tư xây dựng.

Phát triển NLTT được coi là một trong những giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng và thân thiện với môi trường, giúp nguồn cung điện bớt phụ thuộc vào các nguồn truyền thống. Tuy nhiên, suất đầu tư của một dự án NLTT không hề nhỏ. Vì vậy, giá điện từ các nguồn này lại có sự chênh lệch khá lớn với giá điện từ các nguồn truyền thống, nên việc hút đầu tư vào các dự án rất khó khăn. Do đó, hai vấn đề đặt ra cho việc phát triển các dự án NLTT là nguồn vốn từ đâu để xây dựng các dự án và khi đã sản xuất ra rồi, việc tiêu thụ sẽ được giải quyết thế nào?

Về vấn đề tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, đến nay mới chỉ có nhà máy điện gió tại Bạc Liêu (99MW) tiếp cận được nguồn vốn từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ thông qua sự bảo lãnh của Chính phủ Việt Nam với mức vay 70% tổng vốn của dự án ở giai đoạn 1. Dự kiến, sắp tới, khi bước sang giai đoạn 2, nhà máy này sẽ được vay 85% tổng vốn của dự án. Ông Nguyễn Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Năng lượng tái tạo và cơ chế phát triển sạch, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương cho biết: “Trong Quy hoạch Điện lực quốc gia, Việt Nam đã chỉ rõ rằng sẽ ưu tiên phát triển điện từ các nguồn NLTT. Sự hỗ trợ của Chính phủ trong dự án điện gió Bạc Liêu là một trong những động thái thể hiện rõ điều đó”. Thời gian tới, dự kiến một số dự án NLTT khác cũng sẽ được tiếp cận với các nguồn vốn vay như dự án điện gió Bạc Liêu.
Về đầu ra cho các nguồn điện, đến nay, điện gió được hỗ trợ giá mua với mức 7,8 cent/kWh (trong đó 6,8 cent là giá do Tập đoàn Điện lực Việt Nam trả, 1 cent còn lại được Nhà nước trợ giá). Bộ Công Thương đang xây dựng cơ chế giá cho các nguồn điện khác như sinh khối, khí sinh học, điện mặt trời... và dự kiến trình Chính phủ vào cuối năm nay.
         
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng năng lượng tái tạo (NLTT) khá dồi dào. Theo thống kê, nguồn năng lượng từ thủy điện nhỏ có tiềm năng khoảng 7.000 MW; tiềm năng khí sinh học là 2.500 MW; tiềm năng điện gió là 3.000 MW…
Mặc dù đã có những động thái tích cực nhằm khai thác nguồn năng lượng tiềm năng này nhưng trên thực tế, việc phát triển các nguồn NLTT còn gặp rất nhiều khó khăn. Vì thế, tại hội thảo APEC về thông lệ tốt trong việc cấp vốn cho các dự án NLTT vừa diễn ra ở Hà Nội, bà Phạm Quỳnh Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương đã chia sẻ: Do đây là lĩnh vực mới, cơ sở hạ tầng còn hạn chế, thiếu kinh nghiệm và thiếu vốn... nên Việt Nam rất cần sự hỗ trợ của các nước trong cộng đồng APEC về kinh nghiệm để thu hút vốn phát triển các dự án này.
Tiến sỹ Cary Bloyd, Chuyên viên Khoa học cao cấp, Phòng thí nghiệm quốc gia Tây Bắc Thái Bình Dương Hoa Kỳ cho rằng: Theo kinh nghiệm của các nước phát triển, Chính phủ và DN phải làm việc với các ngân hàng để cho họ thấy những hiệu quả rõ nét của các dự án NLTT, từ đó thúc đẩy việc cho vay vốn. Trong những năm đầu, Chính phủ cần bảo lãnh cho các dự án này. Bên cạnh đó, các dự án NLTT sẽ mang lại một lượng công ăn việc làm đáng kể cho địa phương đặt dự án. Đây là điều hết sức quan trọng, đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Vì lẽ đó, Chính phủ, chính quyền địa phương nơi đặt dự án cần hỗ trợ đặc biệt cho các dự án này như miễn, giảm thuế, miễn giảm tiền thuê đất... Ngoài ra, NLTT còn có đặc trưng là không phân bố đồng đều trong các vùng, miền, địa phương khác nhau nên cần có sự trao đổi, hỗ trợ, liên kết để cùng phát triển điện từ các nguồn NLTT.
Để có thể thu hút nhà đầu tư vào các dự án NLTT trong thời gian tới, rất cần những chính sách đủ mạnh, mức giá đủ hấp dẫn. Đặc biệt, khi giải được bài toán về vốn, những nguồn điện sạch như điện gió Bạc Liêu sẽ “rộng đường” lên lưới./.